Een echte metropool

Wat maakt een stad een echte stad, een metropool ? Mijnheer Gachelin, professor bij onze vrienden in Lille, weet hiervoor 10 geboden af te draven (1993):
- minimum 2.000.000 inwoners
- topkwaliteit aanbieden (vooral ook op vlak van cultuur, sportinfrastructuur, openbare ruimte)
- een metropool werkt aan haar marketing
- uitstekend privaat en openbaar vervoer infrastructuur (interne mobiliteit)
- uitstekende bereikbaarheid (externe mobiliteit)
- ruimtelijke expantie
- grote internationale activiteiten organiseren (Olympische spelen)
- Een internationale functie ( bijvoorbeeld een europese instelling) herbergen
- een brede ontwikkeling (economie, sport, cultuur) kunnen realiseren
- consensus tussen politieke en maatschappelijke actoren weten te bereiken en een gebundelde politieke en bestuurlijke beslissingskracht ten toon spreiden.

Vraag: is Brussel een metropool ?
Antwoord: Kwaremont ook niet

Barcelona, altijd leuk

Running route 612345 - powered by Runmap 

Stel: je komt met de boot langs Barcelona en je hebt weinig tijd. Met een paar goede loopschoenen en een beetje conditie kan je dan toch nog veel zien. Hierbij een parcours dat we deze zomer hebben afgelegd. In één uurtje ben je rond, de rest van de tijd kan je rustig uitblazen op een terrasje met een flesje cava (of twee). Het parcours kan je downloaden op runmap.

Medinagedachten

We pikken de draad weer op in Noord-Afrika, meer bepaald in de hoofdstad van Tunisië. Het oude deel, Medina, is meer dan een bezoek waard. Dit stadsdeel komt erg Brussel's over: een bonte mix van oud en nieuw, groezelig en net, moslim-religieus en westers.

De reden waarom we met Medina de draad weer oppikken is eenvoudig: volgens onze vrienden van Wikipedia betekent 'Medina' gewoon 'stad' in het Arabisch.

Meneer Zine El Abidine Ben Ali is de grote baas in Tunesië, dat is hij ondertussen zoal 23 jaar. Niet iedereen is daar zo blij mee: hij zou het land met nogal strakke hand regeren. Langs de andere kant doet Tunesië het economisch niet zo slecht. Internationaal weet Zine El Abidine Ben Ali het ook wel voor elkaar elkaar te krijgen: zowel Arabische, Chinese, Japanse als Europese investeerders blijken nog steeds met veel graagte in luxe real-estate projecten rond de hoofdstad te willen investeren. Wat dan weer een opsteker is voor de ontwikkelingssamenwerking: van saturatie van de absorbtiecapaciteit voor ontwikkelingsgelden is nog lang geen sprake. Een mooie brug over het Lac de Tunis en andere prestigeprojecten getuigen van de goede besteding van de door sommigen fel-begeerde 0,7% - norm ontwikkelingshulp.

Kortom: Tunis is een echte aanrader ! Je komt er gemakkelijk met de boot en ook ter plaatse is het gemakkelijk reizen.

De foto: Porte de France ofte Bab el Bahr...

Cityrun

Elke stad kent vandaag haar cityrun. De marathons in de hoofdsteden gaan al een hele tijd mee. Daarnaast zijn er de loopwedstrijden in de secundaire steden zoals Brussel, Antwerpen, Brugge, Gent enz... .
Sinds kort worden er ook toeristische loopcircuits georganiseerd. Wij hebben alvast onze eigen toer in Oslo samengesteld. Wie een kijkje wil nemen: http://www.runmap.net/route/493300.

Oslo

Oslo is een stad in hart en nieren. Bij stadsontwikkelaars is Oslo vooral bekend omdat ze één van de eerste Waterfronts ( Akker Brygge, medio jaren '80 ) ontwikkeld hebben waarbij ze oude loodsen en scheepswerven hebben omgetoverd tot een exclusieve uitgaansbuurt.

Exclusiviteit valt op in Oslo en het is er een ernstige zaak. Die ernst vind je ook terug in de architectuur. Dikwijls mooi en steeds hypermodern. Net zoals het stadhuis een toonbeeld is van vooroorlogs modernisme (foto boven), is de nieuwe opera een prachtig staaltje hedendaags modernisme (foto onder). Ook andere periodes komen in Oslo aan bod en dat merk je: de ene periode spreekt al wat meer aan dan de andere, soms zie je ook gewoon lelijke dingen. Maar dat is niet erg. Ze durven er tenminste met architectuur omspringen.

Daarnaast is Oslo ook een erg duale stad: yuppie paradijs van het hoge noorden en thuishaven voor de havelozen. Arm zijn moet er verschrikkelijk pijn doen, en koud. En armoede is er. Veel jonge mensen, graatmager. Hun lijf, of wat er van overblijft, herbergt enkel oeverloze miserie. Ik vraag me af welk seizoen het zwaarst is: de winter met lange en koude nachten, of de zomer met dagen waar geen einde komt.

Plattelandsontwikkeling

Urbanisatie wordt steevast uitgelegd als synoniem voor, en hier citeren we mijnheer van Dale uit 1995, 1° vorming van een stedelijke agglomeratie door uitbreiding van de bebouwing over het aangrenzende platteland; 2° (...) ; 3° grootscheepse trek van plattelandsbevolking naar de steden; en 4° concentratie van het leven in steden. Urbanisering zou je dan denken, is ongeveer hetzelfde maar slaat eerder op het lange termijn aspect ervan. Toch wil van Dale dat niet zo gezegd hebben. Volgens hem is urbanisering 'het karakter van een stad krijgen' of, toegepast op personen: tot stadsbewoner worden. Als voorbeeld voegt hij toe: verstedelijkte indianen in Washington, maar het had ook een Bosnon kunnen zijn, natuurlijk.

Urbanisatie en urbanisering is dus niet hetzelfde.

In de geografie heeft men een aantal criteria uitgewerkt om uit dit catalogusprobleem te geraken. Zo spreekt men van een 'morfologisch stedelijk gebied' van zodra de bevolkingsdichtheid van een stad en een aantal aangrenzende dorpen groter is dan 650 inw/km². Dit zou dan moeten overeenkomen met de klassieke definitie van urbanisatie: de stad die zich uitbreidt. Daarnaast heb je ook het 'functionele stedelijk gebied'. Hier spreekt men van wanneer meer dan 10% van de beroepsbevolking uit een bepaald gebied op de kern, het 'morfologisch stedelijk gebied' , is aangewezen om er te gaan werken. Binnen eenzelfde functioneel gebied kunnen natuurlijk ook verschillende kernen aanwezig zijn, men spreekt dan van een polycentrisch functioneel stedelijke gebied (wie meer hierover wil weten surft best eventjes naar http://www.espon.eu. )

Waar wil ik nu toe komen ?
Hoewel gebouwen, voorzieningen en bevolkingsdichtheid belangrijk blijven, heeft verstedelijking al lang niets meer te maken met de bebouwde stad alleen. Het gaat immers in de eerste plaats over de verstedelijking van de mens: waar haalt ie zijn inspiratie voor wijsheid vandaan ? Is dit enkel lokaal: komt de wijsheid voort uit de opeenvolging van de seizoenen en het aantal noten dat dit jaar geoogst wordt ? Of shopt ook de plattelandsmens de ruime wereld af op zoek naar de best passende en meest nuttige wijsheid ? Dit laatste heeft twee consequenties:
1: als er op het platteland stedelingen wonen, wonen er ook in de stad plattelanders.
2: stedelijk beleid en plattelandsontwikkeling zou over hetzelfde moeten gaan.

Op het plaatje: en toch: ergens stopt de stad...

Toegankelijke steden

Sinds enige tijd (mei 2009) is met Europese steun een zoveelste Vlaams Netwerk opgezet rond toegankelijk bouwen. Het project wil "netwerking en samenwerking rond de thema's toegankelijkheid en Universal Design tot stand brengen. Een aantal speerpunten werden gedefinieerd: verlichting, toleranties, signalisatie,...", lezen we op de website toegankelijk.be.
Het project is voornamelijk gericht op het toegankelijk houden van de woning en de publieke voorzieningen voor mensen die, omwille van handicap of gewoon ouder worden, te maken hebben met beperkte mobiliteit. Het mooie is dat verder gekeken wordt dan de zuiver fysische hindernissen die moeten overwonnen worden. Zo is er niet alleen aandacht voor de fameuze 2cm -eis voor buitenschrijnwerk (nodig om gebouwen tochtvrij te houden) die moet afgewogen worden tegen het voorkomen van struikelpartijen. Ook de rol van kleurencombinaties, vormgeving en signalisatie komt ter sprake, met daarbij de vraag of er zoiets is als een "universele" taal in vormgeving.

Dat is dan weer een mooie stedelijke gedachte: hoe kunnen we met kleurencombinaties en vormgeving onze steden toegankelijker maken, en dus ook gebruiksvriendelijker. En kunnen we daarvoor een 'universele' taal gebruiken die de eigenheid van de stad niet aantast. Of misschien is universaliteit nu net iets wat we moeten voorkomen: als de stad té toegankelijk wordt zal ze net haar aantrekkingskracht verliezen....

Op het plaatje: het Gravensteen in Gent, niet zo toegankelijk.