Eurométropole Lille Kortrijk Tournai

Volgend weekend gaat de tweede editie van het next festival van start. Next is een artistiek festival dat vooral een ontdekkingstocht wil zijn tussen de verschillende artistieke visies die de Eurometropool rijk is. In een grensoverschrijdend gebied dat niet minder dan 145 gemeenten telt, verspreid over drie regio's, kan dat wel wat boeiends opleveren. Op de site www.nextfestival.eu kun je het programma vinden. Maar eerder dan op voorhand op zoek te gaan naar wat je zou kunnen aanspreken, is de uitdaging je te laten meeslepen naar het onbekende zoveel leuker.

Wij gaan de komende weken alvast tijd vrijmaken om ons te laten verrassen. Nog meer dan vorig jaar is deze editie immers erg ambitieus opgevat en geeft ze uiting aan een enthousiasmerende drang van de culturele sector in de regio om via creatieve experimenten vorm te geven aan de toekomst van de grensoverschrijdende metropool.

La maison du fada

U zal het reeds gemerkt hebben, we hebben onlangs een bezoek gebracht aan Marseille. Dit zou u ook eens moeten doen, al was het maar om even in het huis van de zot (=la maison du fada) te logeren. In Marseille bedoelen ze daarmee la cité radieuse.

La cité radieuse is een soort van verticale stad. Eén gebouw waar heel wat stedelijke functies in zijn geïntegreerd. Het is dus veel meer dan enkel een woonblok: in het totaalproject zijn ook winkeltjes, een bar/restaurant, kantoren, een kinderopvang en een gymruimte geïntegreerd. De geestelijke vader is niemand minder dan Le Corbusier. Zijn project noemde hij een 'unité d'habitation', een autonome wooneenheid.

Vandaag wordt het functionalisme van Le Corbusier aanzien als een van de belangrijkste oorzaken van wat misloopt in onze steden. Je kan immers niet op louter rationele basis plannen hoe een stad er moet uitzien, je moet ruimte laten voor organische groei.

Wij vonden het alleszins erg gezellig. Tijdens ons verblijf zagen we dat de mensen 's morgens hun koffietje kwamen nemen in de bar op de derde verdieping, hun stokbrood gingen halen enkele gangen verder en ondertussen uitgebreid praatjes maakten. Een en ander zal er wel mee te maken hebben dat mensen die daar gaan wonen ongeveer allemaal van dezelfde slag zijn en financieel niet tot de meest precaire gevallen behoren. Voornamelijk architecten leerde de deurbellen ons en, opvallend, heel wat psychiaters. Maar ja, wat wil je in la maison du fada...

Op het plaatje: het hotel heeft enkele authentiek ingerichte 'cellen' ter beschikking. Toch wel een unieke ervaring, zo'n overnachting in het huis van de meester !

Who are we ?

Wij gingen op onderzoek naar onze internationale uitstraling en kochten in Marseille een trosje druiven op de markt. Als we wat onhandig staan te sukkelen met een plastiek zakje breekt de fruitverkoopster het ijs:

Vous êtes des Allemands ou quoi ?

Non non, des Belges - antwoord je dan op enigszins geruststellende toon.

Ah, Dutroux. On connait !

Dutroux ? Mais il y a quand-même autre chose... du chocolat par exemple.

Bof, du chocolat... even stilte en dan: Des prostituées oui, ça il y a encore.

Ah, vous connaissez la gare du nord à Bruxelles.

Oui oui, je connais la Belgique !

Tja, wetenschap is niet altijd een opbeurende bezigheid.

Met de klas op reis.

Voor wie nog twijfelt aan de zin van de éénkindpolitiek in de Chinese steden.
Zo'n rolband is misschien ook wel een idee om onze winkelstraten te integreren. Langs de ene kant heen, langs de andere terug. In exact 37 minuten heb je alle winkeltjes gezien en blijft er dus veel meer tijd over om echt te kopen in de plaats van alleen maar te kijken. Daarenboven ben je nog niet slentermoe en fit genoeg om je in tientallen broeken, pulls en weet ik wat nog allemaal te wurmen.

Het filmpje is gemaakt in het aquarium van Dalian (China).

Béton brut

Er is in Marseille heel wat mooie architectuur te zien. Hier de Galeries Lafayette, bij voorbeeld. Een massieve blok beton dat het stadscentrum als landingsplaats heeft uitgekozen. Het maakt deel uit van een totaalproject van stadsvernieuwing uit de jaren '70.

Uit de krant van 27 september 1977 vernemen we de oorspronkelijke doelstellingen van het project. Marseille moest het centrum worden van de 2.750.000 inwoners tellende metropool. En de stad hoopte dat een belangrijk deel daarvan hun intrek in het centrum zouden nemen. Daarvoor werden drie woontorens opgetrokken volgens de laatste nieuwe inzichten in moderne urbane architectuur van de béton brut uit die tijd. En natuurlijk een winkelcentrum.

Maar het project had nog zoveel meer op het oog.
Het moet een plaats worden "waar culturele uitwisselingen kunnen plaatsvinden. De oude grieks-romeinse vestingen worden omgevormd tot tuinen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Een grote zaal (het Forum) zal onderdak bieden aan het gemeenschapsleven en zullen colloquia gehouden worden, filmprojecties, tentoonstellingen en performances plaatsvinden voor schilderkunst, muziek, beeldhouwkunst, theater etc. Op het dak van het koopcentrum worden daktuinen ingericht om te wandelen en ja, weerom elkaar te ontmoeten..."

Mensen ontmoeten elkaar in Marseille, op straat, in de bus of tram, op de markt,... maar niet op de daktuinen die er niet zijn, noch tussen de grieks-romeinse vestigingen. Van het cultuurforum is niet veel te zien. Het koopcentrum, waar Fnac ondertussen als 30 jaar gevestigd is, functioneert wel.

Er is in dertig jaar nog niets veranderd in het discours rond stadsvernieuwing. Gelukkig is er de architectuur die blijft.

Wir sind das Volk

De DDR, een van de meest repressieve regimes van het Oostblok, slaagde erin om sinds 1953 iedereen gedurende 36 jaar apathisch murw te houden. Tot 1989 dus. Hoe komt het dan dat 1989 honderdduizenden plots datgene doen, wat ze de voorbije decennia voor onmogelijk hielden: massaal op straat komen tegen een regime ? Waarom dan en waarom in Leipzig ?

Booming Leipzig

In heel wat Oost-Duitse steden kom je winkeltjes tegen waar je kunt "Ost-shoppen": kleinoden indoen die destijds exclusief in de DDR te verkrijgen waren en sindsdien als verzamelobjecten verkocht worden. Nog erger wordt het wanneer ze die spulletjes ook nog beginnen na te maken. Ze spelen hierbij waarschijnlijk in op een zekere vorm van wat mijn reisgezellen 'ostalgie' noemen. Wie daaraan lijdt is met één bezoekje aan het Stasi-Archief in Leipzig direct genezen.

Vervolgens ben je klaar om met volle teugen te genieten van booming Leipzig. In het Museum der Bildenden Künste, bij voorbeeld. Een blok van 125.365 m³ beton, langs binnen afgewerkt met massief maar warm hout. Alle ruimtes zijn, in goede Duitse stijl, overgedimensioneerd. Maar in dit bouwwerk van Hufnagel Pütz Rafelian komt dit niet bedreigend over, in tegendeel. Het lichtspel en de doorkijk doorheen het massieve gebouw genereert eerder zelfvertrouwen dan ontzag.

En dat is de essentie van wat Leipzig uitstraalt. We komen terug...